จากการเปิดเผยของ NASA รายงานล่าสุดระบุว่ามีการเปิดตัวโครงการวิทยาศาสตร์ภาคพลเมืองใหม่ในชื่อ Artifact InSPECtor ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญในการเชิญชวนบุคคลทั่วไปทุกเพศทุกวัยให้เข้ามามีส่วนร่วมในการวิเคราะห์ข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศระดับโลก การวิเคราะห์พบว่าความช่วยเหลือจากอาสาสมัครจะช่วยให้ภารกิจของ กล้องโทรทรรศน์อวกาศยูคลิด (Euclid) และ กล้องโทรทรรศน์อวกาศแนนซี เกรซ โรมัน (Nancy Grace Roman Space Telescope) สามารถค้นหาคำตอบพื้นฐานเกี่ยวกับความลับของเอกภพได้แม่นยำยิ่งขึ้น
ภารกิจสำรวจความลึกลับของพลังงานมืด
กล้องโทรทรรศน์อวกาศยูคลิด (Euclid) เป็นหอดูดาวอวกาศที่สร้างขึ้นโดยองค์การอวกาศยุโรป (ESA) โดยมีส่วนสนับสนุนสำคัญจาก NASA ปัจจุบันกำลังปฏิบัติหน้าที่เก็บข้อมูลแสงจากกาแล็กซีนับล้านที่อยู่ห่างไกล เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการขยายตัวของเอกภพและ พลังงานมืด (Dark Energy) ซึ่งเป็นพลังงานปริศนาที่ผลักดันให้เอกภพขยายตัวออกด้วยความเร่ง
ในอนาคตอันใกล้ กล้องโทรทรรศน์อวกาศแนนซี เกรซ โรมัน ของ NASA จะเข้าร่วมภารกิจนี้ในฐานะหอดูดาวเสริมที่จะจับภาพกาแล็กซีในจำนวนมหาศาลเช่นเดียวกัน แต่จะเน้นที่ระยะห่างและความหนาแน่นที่แตกต่างกันออกไป โดยทั้งสองภารกิจจะใช้เครื่องมือที่เรียกว่า สเปกโทรกราฟ (Spectrograph) ซึ่งทำหน้าที่คล้ายปริซึมเพื่อแยกแสงจากกาแล็กซีออกเป็นแถบสีหรือสเปกตรัม ช่วยให้นักดาราศาสตร์คำนวณระยะห่างและส่วนประกอบของดาวฤกษ์ รวมถึงหลุมดำมวลยิ่งยวดได้
"เป็นเรื่องที่ยอดเยี่ยมมากที่เราสามารถช่วยสอนทักษะใหม่ๆ ให้กับคอมพิวเตอร์ได้" - เมฟ เอฟ. (Maeve F.) อาสาสมัครวัย 9 ขวบกล่าวหลังจากได้ทดลองใช้งาน Artifact InSPECtor
ปัญหาจาก 'Artifact' หรือสัญญาณรบกวนในข้อมูล
ในการประมวลผลข้อมูลจากอวกาศ มักเกิดสิ่งที่เรียกว่า Artifacts หรือสัญญาณแปลกปลอมที่ไม่ได้มาจากวัตถุทางดาราศาสตร์จริง สัญญาณเหล่านี้อาจเกิดจากแสงสะท้อนภายในตัวกล้อง, รังสีคอสมิกที่พุ่งชนอุปกรณ์ตรวจรับภาพ หรือความผิดเพี้ยนของระบบอิเล็กทรอนิกส์ เปรียบเสมือนรอยนิ้วมือหรือคราบสกปรกบนเลนส์กล้องสมาร์ทโฟนที่ทำให้ภาพถ่ายดูผิดเพี้ยนไป
แม้ว่านักดาราศาสตร์จะใช้ระบบ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการตรวจจับและกำจัดสัญญาณรบกวนเหล่านี้ แต่สำหรับข้อมูลจากเครื่องมือวัดชนิดใหม่ AI ยังคงมีข้อจำกัดในการแยกแยะระหว่างวัตถุจริงและสัญญาณรบกวนได้อย่างถูกต้องแม่นยำ 100%
การผสานพลังระหว่างมนุษย์และ AI
โครงการ Artifact InSPECtor จึงเปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้เข้ามาเรียนรู้วิธีการจดจำสัญญาณรบกวนในข้อมูลจริงจากกล้อง Euclid และกล้อง Nancy Grace Roman (ที่จะเริ่มส่งข้อมูลในปี 2027) ข้อมูลการคัดกรองจากอาสาสมัครจะถูกนำไปใช้เป็นชุดข้อมูลสอน (Training Data) เพื่อปรับปรุงอัลกอริทึมของ AI ให้มีความฉลาดและแม่นยำมากขึ้น
สำหรับผู้ที่สนใจต้องการเป็นส่วนหนึ่งในการค้นหาปริศนาของ พลังงานมืด และช่วยฝึกฝนปัญญาประดิษฐ์รุ่นใหม่ สามารถเข้าร่วมโครงการผ่านทางสมาร์ทโฟน แท็บเล็ต หรือคอมพิวเตอร์ได้ที่เว็บไซต์ https://go.nasa.gov/3Uyrguy
