รายงานล่าสุดระบุว่า สาธารณรัฐเซอร์เบียได้ลงนามใน ข้อตกลงอาร์เทมิส (Artemis Accords) อย่างเป็นทางการ ณ สำนักงานใหญ่ของ นาซา (NASA) ในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ส่งผลให้เซอร์เบียกลายเป็นประเทศลำดับที่ 69 ที่เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมนานาชาติที่มุ่งมั่นในการสำรวจอวกาศอย่างสันติ โปร่งใส และมีความรับผิดชอบ
ข้อตกลงอาร์เทมิส (Artemis Accords) คือชุดหลักเกณฑ์พื้นฐานที่นาซาร่วมกับนานาชาติจัดทำขึ้น เพื่อวางรากฐานความร่วมมือในการสำรวจดวงจันทร์ ดาวอังคาร และวัตถุในอวกาศอื่น ๆ ในอนาคต โดยมุ่งเน้นความปลอดภัยและการประสานงานระหว่างรัฐบาลและภาคเอกชน
ความสัมพันธ์ที่ยาวนานจากโครงการอะพอลโลสู่ปัจจุบัน
จากการเปิดเผยของ นาซา (NASA) มัตต์ แอนเดอร์สัน (Matt Anderson) รองผู้บริหารของนาซา กล่าวว่าความเชื่อมโยงระหว่างเซอร์เบียและนาซานั้นมีมาอย่างยาวนานตั้งแต่ยุค โครงการอะพอลโล (Apollo program) ซึ่งวิศวกรชาวเซอร์เบียหลายท่านมีบทบาทสำคัญในความสำเร็จครั้งยิ่งใหญ่ของมนุษยชาติ หนึ่งในนั้นคือ มิโลจโก "ไมค์" วูเซลิช (Milojko ‘Mike’ Vučelić) ผู้ได้รับเหรียญอิสรภาพประธานาธิบดีจากบทบาทสำคัญในการนำพาลูกเรืออะพอลโล 13 กลับบ้านอย่างปลอดภัย
นอกจากนี้ ทีมวิศวกรเซอร์เบีย-อเมริกัน ยังมีบทบาทสำคัญในยุคอะพอลโล ทั้งในด้านวิศวกรรมระบบ, การขับเคลื่อน, ระบบพลังงาน, การเชื่อมต่อยานอวกาศ และการประสานงานภารกิจ ซึ่งเป็นความเชี่ยวชาญที่สนับสนุนการวิเคราะห์การลงจอดบนดวงจันทร์มาโดยตลอด
คำมั่นสัญญาต่อพรมแดนใหม่แห่งอวกาศ
มาร์โก ดูริช (Marko Đurić) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของเซอร์เบีย เป็นผู้ลงนามในข้อตกลงในนามของประเทศ โดยระบุว่า:
"อวกาศที่กว้างใหญ่คือแรงบันดาลใจให้มนุษยชาติบรรลุผลสำเร็จที่ยิ่งใหญ่เสมอมา เรามาจากประเทศของยอดอัจฉริยะอย่าง นิโคล เทสลา (Nikola Tesla) และมิลูติน มิลานโควิช (Milutin Milanković) รวมถึงมรดกของ เดวิด วูจิช (David Vujic) หนึ่งในกลุ่ม 'Serbian Seven' ผู้บุกเบิกโครงการอะพอลโล เราติดค้างต่อบรรพบุรุษผู้กล้าหาญและลูกหลานของเราที่จะต้องผลักดันพรมแดนใหม่นี้ต่อไป เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้แก่กันและกัน"
การวิเคราะห์พบว่า การลงนามในครั้งนี้จะเปิดโอกาสให้เซอร์เบียได้เข้าร่วมภารกิจการสำรวจดวงจันทร์ร่วมกับนาซาในอนาคต เช่น การส่งอุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปยัง ฐานบนดวงจันทร์ (Moon Base) และการพัฒนาดาวเทียมขนาดเล็ก (CubeSats) สำหรับภารกิจ อาร์เทมิส ที่กำลังจะมาถึง
หลักการสำคัญของข้อตกลง Artemis Accords
ข้อตกลงนี้ก่อตั้งขึ้นในปี 2020 โดยมีหลักการพื้นฐานที่ประเทศสมาชิกต้องปฏิบัติตาม ดังนี้:
- สำรวจอวกาศอย่างสันติและโปร่งใส
- ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ที่ตกอยู่ในสภาวะอันตราย
- เปิดเผยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์แก่สาธารณะ
- ดูแลกิจกรรมไม่ให้รบกวนการทำงานของประเทศอื่น
- อนุรักษ์สถานที่และวัตถุที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ในอวกาศ
ปัจจุบันนาซากำลังมุ่งหน้าสร้าง ฐานบนดวงจันทร์ (Moon Base) ตามนโยบายอวกาศแห่งชาติ เพื่อสร้างสถานีที่พักอาศัยที่ยั่งยืนบนดวงจันทร์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการนำหลักการในข้อตกลงอาร์เทมิสมาใช้ปฏิบัติจริง โดยนาซาคาดการณ์ว่าจะมีประเทศเข้าร่วมลงนามในข้อตกลงนี้เพิ่มขึ้นอีกในอนาคต เพื่อสร้างอนาคตในอวกาศที่ปลอดภัยและรุ่งเรืองร่วมกัน
