รายงานล่าสุดระบุว่า Zooniverse แพลตฟอร์มวิจัยที่ขับเคลื่อนด้วยพลังมวลชน (People-powered research) ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจาก NASA ได้บรรลุหลักไมล์สำคัญด้วยยอดการจำแนกข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ครบ 1 พันล้านครั้งจากอาสาสมัครทั่วโลก ความสำเร็จครั้งนี้ถือเป็นการเฉลิมฉลองให้กับทุกคนที่มีส่วนร่วมในการสังเกตการณ์ ตั้งแต่การทำเครื่องหมายจุดที่แสงดาวลดลงในกราฟแสง (Light Curve) ไปจนถึงการยืนยันวัตถุที่กำลังเคลื่อนที่ในวิดีโอสั้น หรือการระบุชนิดของสัตว์จากกล้องดักถ่ายภาพ
บทบาทของอาสาสมัครในภารกิจของ NASA
จากการเปิดเผยของ NASA พบว่ามีโครงการวิทยาศาสตร์พลเมือง (Citizen Science) ที่ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานมากกว่า 31 โครงการถูกจัดทำขึ้นบนแพลตฟอร์ม Zooniverse ซึ่งสร้างสถิติการจำแนกข้อมูลถึง 120 ล้านครั้ง โดยอาสาสมัครกว่า 3.24 แสนคนนับตั้งแต่ปี 2020
Zooniverse คือแพลตฟอร์มออนไลน์ที่เปิดโอกาสให้คนทั่วไปจากทั่วทุกมุมโลกสามารถมีส่วนร่วมในงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์จริงๆ โดยไม่จำเป็นต้องเป็นนักวิทยาศาสตร์อาชีพ ผ่านการช่วยวิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมหาศาลที่ซับซ้อนเกินกว่าที่คอมพิวเตอร์จะจัดการได้เพียงลำพัง
โครงการที่โดดเด่นประกอบด้วย:
- Planet Hunters TESS: โครงการค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ
- Daily Minor Planet: การค้นหาและจำแนกดาวเคราะห์น้อยและวัตถุใกล้โลก
- Backyard Worlds: Planet 9: การตามหาดาวแคระน้ำตาลและระบบดาวเคราะห์ที่ซ่อนอยู่
- Space Umbrella: การวิเคราะห์ผลกระทบของลมสุริยะ
- Snapshot Wisconsin: การตรวจสอบข้อมูลภาพเพื่อการจัดการสัตว์ป่า
ผลลัพธ์ทางวิทยาศาสตร์ที่จับต้องได้
การวิเคราะห์พบว่าความพยายามของเหล่าอาสาสมัครได้นำไปสู่การตีพิมพ์วารสารทางวิทยาศาสตร์ถึง 96 ฉบับ และที่น่าสนใจคือในจำนวนนี้มีถึง 56 ฉบับที่ให้เกียรติอาสาสมัครในฐานะผู้ร่วมเขียน (Co-authors) เพื่อเป็นการยอมรับในผลงานวิจัยที่พวกเขาสร้างขึ้น ความร่วมมือระหว่างอาสาสมัคร นักวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ จะมีความสำคัญมากยิ่งขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อต้องเผชิญกับชุดข้อมูลขนาดใหญ่และซับซ้อนจากภารกิจถัดไปอย่าง Nancy Grace Roman Space Telescope
Nancy Grace Roman Space Telescope คือกล้องโทรทรรศน์อวกาศรุ่นถัดไปของ NASA ที่ออกแบบมาเพื่อไขปริศนาของพลังงานมืด สสารมืด และค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะด้วยมุมมองที่กว้างกว่ากล้องฮับเบิลนับร้อยเท่า
"ยอดการจำแนกหนึ่งพันล้านครั้งเป็นมากกว่าแค่ตัวเลข แต่มันคือช่วงเวลาแห่งความอยากรู้อยากเห็นหนึ่งพันล้านครั้งที่ถูกเปลี่ยนให้เป็นการสนับสนุนงานวิจัยที่มีความหมาย" Laura Trouille หัวหน้าทีมวิจัยของ Zooniverse และรองประธานฝ่าย Science Engagement ของ Adler Planetarium กล่าว
ก้าวต่อไปของวิทยาศาสตร์พลเมือง
ปัจจุบัน Zooniverse ซึ่งร่วมก่อตั้งโดย Adler Planetarium และ University of Oxford โดยมี University of Minnesota เป็นพันธมิตรหลัก มีอาสาสมัครที่ลงทะเบียนแล้วมากกว่า 3 ล้านคน ตลอดระยะเวลา 6 ปีที่ร่วมมือกับ NASA แพลตฟอร์มนี้ได้สร้างโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยให้นักวิจัยสามารถเข้าถึงเครื่องมือและพลังในการประมวลผลข้อมูลผ่านการมีส่วนร่วมของสาธารณชน ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าสายตาและความช่างสังเกตของมนุษย์ยังคงเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดชิ้นหนึ่งในการไขความลับของจักรวาล
