รายงานล่าสุดระบุว่า นักดาราศาสตร์ได้เผยแพร่ภาพวิดีโอแบบไทม์แลปส์ (Timelapse) ความยาวเกือบสองชั่วโมงที่แสดงให้เห็นปรากฏการณ์ลึกลับที่เรียกว่า "ซี่ล้อ" (Spokes) บนวงแหวนของ ดาวเสาร์ (Saturn) ซึ่งเป็นดาวเคราะห์ก๊าซยักษ์ที่มีระบบวงแหวนที่ซับซ้อนที่สุดในระบบสุริยะ โดยภาพดังกล่าวเผยให้เห็นเงาสีคล้ำที่ปรากฏขึ้นและหายไปอย่างรวดเร็วในขณะที่ วงแหวน B ของดาวเสาร์ หมุนไปตามคาบการหมุนรอบตัวเอง
ความลึกลับของซี่ล้อบนวงแหวน B
จากการเปิดเผยของ NASA ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์เฝ้าสังเกตการณ์มานานหลายทศวรรษผ่านภารกิจสำคัญอย่าง Voyager 2, ยาน Cassini และกล้องโทรทรรศน์อวกาศ Hubble ข้อมูลระบุว่าการปรากฏตัวของซี่ล้อเหล่านี้มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับ ฤดูกาลบนดาวเสาร์
เช่นเดียวกับโลก แกนหมุน (Spin axis) ของดาวเสาร์มีความเอียงเมื่อเทียบกับระนาบวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ ในช่วงที่ดาวเสาร์เข้าสู่ช่วง วิษุวัต (Equinox) หรือช่วงที่กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน ระนาบของวงแหวนจะ เอียงน้อยลง เมื่อเทียบกับดวงอาทิตย์ ทำให้ได้รับแสงอาทิตย์ในมุมที่ค่อนข้างต่ำและราบไปกับระนาบวงแหวน
กลไกทางฟิสิกส์เบื้องหลังเงาประหลาด
การวิเคราะห์พบว่า ซี่ล้อเหล่านี้อาจเกิดจากฝุ่นและน้ำแข็งที่มีประจุไฟฟ้า ซึ่งถูกยกตัวให้ลอยขึ้นเหนือระนาบวงแหวนชั่วคราวด้วยแรง แม่เหล็กไฟฟ้า (Electromagnetic forces) แม้ว่าสาเหตุที่แน่ชัดจะยังคงเป็นประเด็นที่ต้องศึกษาเพิ่มเติม แต่นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่าสภาพแวดล้อมที่เป็นพลาสมาและประจุไฟฟ้าบนวงแหวนอาจได้รับอิทธิพลจากปัจจัยหลายประการ ดังนี้:
- การส่องสว่างของรังสี อัลตราไวโอเลต (Ultraviolet) ที่เปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล
- ผลกระทบจากการพุ่งชนของอุกกาบาตขนาดเล็ก
- ปฏิกิริยาทางอ้อมระหว่าง ลมสุริยะ (Solar wind) และสนามแม่เหล็กของดาวเสาร์
"การปรากฏตัวของซี่ล้อเหล่านี้เปรียบเสมือนดัชนีชี้วัดการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาลและปฏิสัมพันธ์ระหว่างสนามแม่เหล็กกับอนุภาคบนวงแหวนของดาวเคราะห์ยักษ์ลำดับที่หกนี้"
ปัจจุบัน นักดาราศาสตร์ยังคงติดตามภาพถ่ายจากกล้อง Hubble อย่างต่อเนื่อง เพื่อทำความเข้าใจว่าเหตุใดปรากฏการณ์นี้จึงมีความเด่นชัดเป็นพิเศษในช่วงเวลาที่ดาวเสาร์เคลื่อนที่เข้าใกล้จุดวิษุวัต ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ระนาบวงแหวนตัดผ่านดวงอาทิตย์พอดี
