รายงานล่าสุดระบุว่า สำนักงานหัวหน้าเจ้าหน้าที่ฝ่ายสุขภาพและการแพทย์ของ NASA หรือ Office of the Chief Health and Medical Officer (OCHMO) ได้จัดตั้งคณะทำงานเพื่อทบทวนข้อมูลผู้ป่วยและข้อมูลใหม่ที่ตรวจพบความผิดปกติของสถานะการไหลเวียนเลือดในกลุ่มนักบินอวกาศ เพื่อกำหนดแนวทางปฏิบัติทางคลินิกและมาตรการบรรเทาความเสี่ยงของภาวะลิ่มเลือดอุดตันระหว่างการปฏิบัติภารกิจในอวกาศ
Venous Thromboembolism (VTE) คือภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ ซึ่งรวมถึงภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำลึกที่อาจหลุดไปอุดตันในปอดจนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยภาวะนี้กลายเป็นประเด็นสำคัญหลังจากมีการวินิจฉัยพบในนักบินอวกาศระหว่างปฏิบัติภารกิจบนสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS)
ข้อเสนอแนะและมาตรการป้องกัน
จากการประชุมวิเคราะห์ข้อมูล คณะทำงานได้สรุปประเด็นสำคัญและข้อเสนอแนะในการดูแลสุขภาพนักบินอวกาศดังนี้:
- ภาวะเลือดหยุดนิ่ง (Stasis): คณะทำงานเน้นย้ำว่าการหยุดนิ่งของเลือดในหลอดเลือดดำที่คอฝั่งซ้าย (Left Internal Jugular Vein) เป็นปัจจัยเสี่ยงหลักของ VTE ในสภาวะไมโครกราวิตี้ แม้จะยังมีการถกเถียงถึงผลกระทบเชิงปริมาณของการไหลเวียนที่ช้าลงและปัจจัยด้านผนังหลอดเลือดก็ตาม
- ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยี: มีความกังวลเกี่ยวกับข้อจำกัดของเครื่องอัลตราซาวด์บนยานอวกาศในปัจจุบันที่ไม่สามารถวัดภาวะเลือดหยุดนิ่งได้อย่างแม่นยำเพียงพอ หากต้องใช้เป็นปัจจัยเดียวในการตัดสินใจให้ยาป้องกัน
- เกณฑ์การใช้ยาป้องกัน (Prophylaxis): ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นพ้องว่าหากตรวจพบภาวะเลือดหยุดนิ่งหรือการไหลเวียนเลือดแบบย้อนกลับ (Retrograde flow) ควรพิจารณาให้ยาป้องกันการแข็งตัวของเลือดทันที
อัลกอริทึมคะแนนความเสี่ยง VTE สำหรับนักบินอวกาศ
จากการทบทวนวรรณกรรมทางการแพทย์และการวิเคราะห์ของผู้เชี่ยวชาญ NASA ได้พัฒนา VTE Risk Score for Astronauts Algorithm ขึ้น ซึ่งเป็นอัลกอริทึมที่ใช้ประเมินว่าจะต้องให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดเมื่อใด โดยพิจารณาจากปัจจัยด้านภาวะเลือดหยุดนิ่งเพียงอย่างเดียว หรือพิจารณาร่วมกับปัจจัยเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือดอื่นๆ ที่อ้างอิงจากข้อมูลทางการแพทย์บนโลก
"การวิเคราะห์พบว่าความเสี่ยงของ VTE ในอวกาศมีความซับซ้อนและแตกต่างจากสภาวะบนโลก เนื่องจากผลกระทบของแรงโน้มถ่วงที่หายไปมีผลโดยตรงต่อพฤติกรรมการไหลเวียนของของเหลวในร่างกาย"
สำหรับผู้ที่สนใจรายละเอียดเชิงลึกของรายงานฉบับสมบูรณ์ สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จากเอกสาร NASA/SP-20260005258/REV1 ซึ่งสรุปผลการประชุมคณะทำงานเมื่อเดือนเมษายน 2026 ที่ผ่านมา นอกจากนี้ยังสามารถติดตามความคืบหน้าเกี่ยวกับ ความเสี่ยงของภาวะลิ่มเลือดอุดตันระหว่างการเดินทางในอวกาศ ได้จากหน้าเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของ OCHMO
